Łączna ekspozycja na pola elektromagnetyczne
Na jednym stanowisku pracy mogą działać anteny nadawcze, zasilacze, trasy kablowe i urządzenia grzewcze. Każde z nich emituje fale o innej częstotliwości i mocy. Z tego względu wiele źródeł PEM wymaga całościowej oceny, a nie porównywania każdego sprzętu z osobna. Pracodawca musi zebrać informacje o wszystkich emiterach na hali. Także o tych włączanych sporadycznie oraz znajdujących się za ścianami sąsiednich pomieszczeń.
Dlaczego wartości nie zawsze się sumują?
Pól o różnych częstotliwościach nie da się po prostu dodać na podstawie pojedynczych odczytów z miernika. Każde pasmo inaczej wpływa na ludzkie ciało. Inaczej bada się bowiem drażnienie układu nerwowego, a inaczej nagrzewanie tkanek. Do tego dochodzi fakt, że wiele źródeł PEM nakłada się na siebie i tworzy nieregularny rozkład w przestrzeni. Jeden punkt pomiarowy nie pokaże pełnego obrazu sytuacji na stanowisku. Dlatego profesjonalne badanie pola elektromagnetycznego prowadzi się dokładnie w miejscach, gdzie podczas pracy znajduje się głowa, tułów i ręce pracownika.
Jak rozpoznać wszystkie składowe narażenia?
Na początku analizuje się instrukcje maszyn i obserwuje zwykły przebieg prac na danym stanowisku. Następnie ustala się częstotliwość, moce i godziny pracy poszczególnych urządzeń. Istotne jest bowiem sprawdzenie, jak w tych warunkach układa się natężenie pola elektromagnetycznego. Osobno sprawdza się składową elektryczną oraz magnetyczną. Rzetelne pomiary PEM wykonuje się przy realnym, wysokim obciążeniu instalacji, a zebrane wyniki zestawia z czasem pracy i pozycją pracownika.
Na czym polega ocena łączna?
Gdy na stanowisku występują różne częstotliwości, stosuje się tak zwane wskaźniki ekspozycji. Odczyty dla poszczególnych pasm odnosi się do dedykowanych limitów, po czym wylicza się sumę ich udziałów. Bywa tak, że wiele źródeł PEM przekracza bezpieczny poziom łączny, chociaż każde z osobna mieści się w normie. Prawidłowo przeprowadzone badanie pola magnetycznego pozwala wyłapać te zależności i uwzględnia błąd pomiarowy aparatury.
Znaczenie czasu pracy i ruchu pracownika
Obsługa maszyn rzadko stoi w jednym miejscu. Pracownicy chodzą bowiem między urządzeniami i instalacjami zasilającymi. Z tego powodu pomiary powinny obejmować całą trasę i kolejne kroki w danej procedurze. Nawet chwilowe przebywanie w strefie silniejszej emisji wpływa na końcowy wynik. Wykonywane pomiary pola elektromagnetycznego w środowisku pracy muszą oddawać codzienne obowiązki, w tym przeglądy, czyszczenie czy drobną regulację. Zebrany poziom pola elektromagnetycznego pokazuje wprost, czy trzeba zmienić zasady lub harmonogram pracy.
Jak ograniczyć ryzyko na stanowisku?
Zazwyczaj pomaga proste odsunięcie stanowiska od źródeł emisji albo skrócenie czasu przebywania w ich pobliżu. Stosuje się też ekrany ochronne i ograniczenia dostępu dla osób postronnych. Gdy na obszarze działa wiele źródeł PEM, plan ochrony musi objąć całe pomieszczenie. Zaangażowane do spisu akredytowane laboratorium pomiarowe dobierze mierniki odpowiednie do badanych pasm. Z kolei uzyskane dane pomogą ograniczyć niepożądane oddziaływanie elektromagnetyczne i uzupełnić zakładową ocenę ryzyka.