Zbyt wysoki poziom pola elektromagnetycznego nie zawsze oznacza to samo
Różne podmioty zlecają badanie pola elektromagnetycznego. Wynika to z obowiązków prawnych, ale też i własnego spokoju. Niekiedy pomiary wykazują zbyt wysoki poziom pola elektromagnetycznego. Taka sytuacja dotyczy najczęściej dwóch różnych porządków. Przekroczone bywają poziomy dopuszczalne w środowisku, czyli oddziaływania na ludność w przestrzeni dostępnej publicznie Zdarzają się także przekroczenia w miejscu pracy. W Polsce te obszary są opisane innymi przepisami i inną metodyką oceny. Dlatego pierwszym krokiem zawsze jest ustalenie, z jakiego raportu pochodzi przekroczenie i według jakiej podstawy prawnej liczono wynik.
W pomiarach środowiskowych sposób sprawdzania dotrzymania dopuszczalnych poziomów jest uregulowany w rozporządzeniu dotyczącym metodyki kontroli oraz raportowania. Natomiast same dopuszczalne poziomy w środowisku określa rozporządzenie Ministra Zdrowia.
Z kolei pomiary pola elektromagnetycznego w środowisku pracy wiążą się z wymaganiami dotyczącymi prac związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne. Obowiązki pracodawcy w tym zakresie wynikają z polskiego rozporządzenia oraz z wdrożenia wymagań unijnych. Środowisko pracy musi być bezpieczne.
Konieczna weryfikacja przekroczenia i warunków pomiaru
Pierwszą rzeczą jest sprawdzenie, czy wynik rzeczywiście oznacza przekroczenie w sensie prawnym. Być może jest to nieporozumienie w jednostkach czy złe odczytanie wartości wskaźnikowych. Ewentualnie pomiar pola elektromagnetycznego wykonano w warunkach niereprezentatywnych dla normalnej eksploatacji instalacji. Metodyka środowiskowa jest dość precyzyjnie opisana. Narzuca sposób doboru punktów oraz procedury sprawdzania dotrzymania poziomów. Akredytowane laboratorium doskonale orientuje się w tych wymaganiach. Problem pojawia się jednak przy pomiarach amatorskich.
Jeżeli przekroczenie dotyczy miejsca pracy, równie ważne jest ustalenie, czy mowa o przekroczeniu poziomów odnoszących się do oddziaływań w rozumieniu przepisów BHP czy o sytuacji incydentalnej podczas konkretnej czynności serwisowej.
Za wysoki poziom pola elektromagnetycznego – działania natychmiastowe
Gdy istnieje podejrzenie realnego przekroczenia, priorytetem jest ograniczenie ekspozycji ludzi. W praktyce oznacza to czasowe wyłączenie lub ograniczenie pracy źródła. Jeśli jest to niemożliwe, konieczne jest odsunięcie ludzi od obszaru o podwyższonym poziomie. Natomiast w zakładzie pracy należy zaplanować organizację pracy tak, aby narażenie było jak najmniejsze.
Jeżeli przekroczenie występuje w przestrzeni dostępnej publicznie, konieczne jest wstrzymanie dostępu do konkretnego miejsca. Jest to środek doraźny do czasu korekty instalacji. Kolejnym krokiem są ponowne pomiary pola elektromagnetycznego, aby potwierdzić dotrzymanie dopuszczalnych poziomów.
Działania naprawcze w środowisku
Najczęściej zaczyna się od działań, które nie wymagają przebudowy. Bywa to zatem korekta parametrów emisji i geometrii promieniowania. Zmiana azymutu, wysokości montażu albo ograniczenie mocy w problematycznych przedziałach czasowych potrafi rozwiązać problem. To możliwe bez ingerencji w obiekt. Gdy to nie wystarcza, stosuje się modyfikacje instalacyjne, takie jak relokacja elementów, zmiana punktu montażu lub dołożenie rozwiązań ograniczających dostęp ludzi do obszaru, w którym występują podwyższone poziomy. Istotne jest to, żeby po wdrożeniu zmian wykonać kontrolne pomiary pól elektromagnetycznych.
Działania naprawcze w miejscu pracy
W zakładzie pracy działania naprawcze zwykle idą dwutorowo. Z jednej strony ogranicza się ekspozycję technicznie. Dzieje się to przez zmianę ustawień, osłony, separację stanowisk, zwiększenie odległości, zmianę lokalizacji źródła. Z drugiej strony wchodzi organizacja pracy – procedury wejścia do stref, ograniczanie czasu przebywania, nadzór, oznakowanie, szkolenia i aktualizacja oceny ryzyka. Nieodzowne są także regularne pomiary pola elektromagnetycznego w środowisku pracy. Dzięki nim można reagować sprawnie na możliwe przekroczenia.